Ko‘pgina fuqarolar kommunal xizmatlardan, xususan, gaz, elektr va suv ta’minotidan shikoyat qilishgan, shuningdek, ish bilan ta’minlash va bandlik masalalarida murojaatlar kelib tushgan.
Batafsil
Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi direktori Obid Hakimov karantin tartibining iqtisodiyot va aholi daromadlariga ta’siri haqida mulohazalarini bildirdi.
Namanganda asosiy e’tibor eng dolzarb muammolardan biri — ishsizlikni yengishga qaratiladi. Tom ma’noda keng ko‘lamli maqsad-vazifalar belgilab olingan — 13 trillion so‘mlik loyihalarni ishlab chiqish va joriy etish natijasida viloyatda 55 mingta ish o‘rni yaratiladi, deydi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti direktori Eldor Aripov.
Fikrimizcha, kambag‘allikni aniqlashga yordam beradigan omil sifatida daromadlarning shakllanishiga e’tibor qaratish muhim hisoblanadi. Bunda daromad shakllanishiga asos bo‘lib xizmat qiluvchi sabablar va omillarni rivojlantirish yanada muhim, deydi iqtisodiyot fanlari doktori Nodir Jumayev.
Maqola mualliflari O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan mintaqalararo hamkorligini mustahkamlash masalalarini mamlakat va uning mintaqalari iqtisodiy o‘sishining muhim manbai sifatida talqin etadilar.
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, Moldovaning Kosteshti qishlog‘ida agrobiznesning rivojlanishi ayni avjida va kelajakda katta salohiyatga ega. Bu degani, qishloqdagi millionerlar soni ortib boraveradi. Kosteshti qishlog‘ining tajribasi O‘zbekiston uchun nega muhim?
Kambag‘allikni kamaytirish va aholi daromadini oshirishning eng samarali yo‘li bu fuqarolarni boqimanda kayfiyatdan chiqarish, ularning bandligini ta’minlash, tadbirkorlikka yo‘naltirishdan iborat bo‘lishi lozim.
Qaysi davlatda bo‘lishidan qat’iy nazar, iste’molchilar huquqlarini himoya qilishga vakolatli bo‘lgan organlarning asosiy maqsadlari va vazifalari belgilab qo‘yilgan.
Ijtimoiy tarmoqlardan mehnat munosabatlari sohasida samarali foydalanish aholi bandlikka ko‘maklashish markazlari va rekruting agentliklarining virtual, innovatsion prototipini yaratadi.
Prezident tomonidan ta’kidlangan fuqarolardan kelib tushgan 11 mingdan ortiq murojaatning salkam 90 foizi federatsiya ulushiga to‘g‘ri kelayotgani O‘zbekistonda fuqarolik jamiyati institutining nechog‘li rivojlanib borayotganidan dalolat beradi.
Jahon ekspertlari pandemiya tufayli joriy qilingan qat’iy karantin qoidalari ta’lim, jumladan oliy ta’lim uchun yangi imkoniyatlar yaratganini e’tirof etishmoqda.
O‘zbekistonga “kuzatuvchi davlat” maqomi nima beradi va bu mintaqadagi hamkorlikka qanday ta’sir qiladi? Shu va boshqa savollarga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti direktorining birinchi o‘rinbosari Akramjon Ne’matov javob berdi.
YeOIIga kuzatuvchi sifatidagi ishtirokimiz mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarga qanday ta’sir ko‘rsatadi? Bu kabi savollar ko‘pchilikni o‘ylantirishi tabiiy. Aytib o‘tish mumkinki, kuzatuvchi maqomidagi ishtirokimiz qaror qabul qilish jarayonida bevosita ishtirok etmasakda, bizga YeOIIning hamma ishchi organlarida bemalol fikr bildirish huquqini beradi, deydi iqtisod fanlari doktori, professor Nodir Jumayev.
Qattiqroq zilzila yuz berib, "Sarez" ko‘lining suvi chiqib ketadigan bo‘lsa, u tog‘lar tepasidan daxshatli tezlikda pastga oqib tushib, Amudaryo oqimiga qo‘shilib, o‘z yo‘lida Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekistondagi bir nechta viloyatlarni bosib ketishi mumkin.
O‘zbekiston YeOIIga a’zo bo‘lsa, mamlakatimizda ishlab chiqarilgan va Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan import qilinadigan dori-darmon va farmatsevtika mahsulotlariga narxlarning pasayishi, sifatsiz dori-darmonlar ulushining kamayishi seziladi. Shu bilan birga uchinchi mamlakatlardan olib kirilayotgan dorilar narxlarining oshishi ham kuzatiladi.
Hozirgi pandemiya sharoitida aholining aksariyat qismi qishloq joylarda yashashligini e’tiborga olgan holda tomorqa xo‘jaligini rivojlantirish muhim omil bo‘lib qolmoqda, deydi Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti rektori Qo‘ngirotboy Sharipov.
Salkam 11 yil muqaddam xalqaro hamjamiyat ilk bor innovatsiyalar va iqtisodiy o‘sish uchun asosiy to‘siqlardan biri kvalifikatsion o‘ra (chuqurlik) haqida so‘z ochdi. Texnologiyalarning rivojlanish su’ratlari va iqtisodiy o‘zgarishlar olimlar, davlat rahbarlari va dunyoning oldi tadbirkorlarini zamonaviy iqtisodiyot uchun qanday inson kapitali zarurligi to‘g‘risida munozara boshlashga undadi.
Jahon Banki va boshqa xalqaro tashkilotlar ekspertlari butun dunyo, shu jumladan, O‘zbekiston iqtisodiyoti o‘sish sur’atlari kamayishini ta’kidlayotgan bo‘lsa ham, mamlakatda rejalashtirilayotgan taraqqiyot ko‘rsatkichlariga erishish va hatto xalqaro mehnat taqsimotidagi o‘rnini mustahkamlab olish uchun imkoniyatlar mavjud ekanligini aytish mumkin. Buning uchun inqiroz davri va inqirozdan keyingi chora-tadbirlarni puxta o‘ylangan iqtisodiy-siyosiy qarorlar asosida olib borish taqazo etiladi.
Deputatlar tomonidan YeOIIga a’zo bo‘lishning foydali jihatlari, vujudga kelishi mumkin bo‘lgan salbiy oqibatlar va xavf-xatarlar ham alohida o‘rganilishi belgilangan. Avvalambor, shuni hisobga olishimiz kerakki, YeOII biz uchun katta bozor va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlarni yaratadi, deydi Oliy Majlis deputati Sharofiddin NAZAROV.
Aviakompaniyalarning O‘zbekiston aviabozoriga kirib kelishini erkinlashuvi va uning arzon segmentini rivojlantirish istiqbolida – qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat mahsulotlarini tashish hajmlarini oshirish hamdir, deydi Ukraina Davlat aviatsiya xizmatining sobiq rahbari Denis Antonyuk.
YeOII bilan hamkorlik qilish biz uchun qiymati 1 trillion 587 milliard AQSh dollariga teng bo‘lgan bozorga kirish imkonini beradi. O‘zbekiston bu bozorga o‘zining nisbatan arzon mahsulotlarini eksport qilib, katta miqyosda foyda ko‘rishi mumkin, deydi Akmal Burhonov. Qodir Jumayev esa, YeOIIga a’zo davlatlarning birortasiga xorijiy davlatlar yoki xalqaro tashkilotlar tomonidan sanksiyalar qo‘llaniladigan bo‘lsa, bu holat O‘zbekistonga ham ta’sir o‘tkazmasdan qolmaydi, degan fikrni bildirdi.
Koronavirus inqirozi qachongacha davom etadi? Koronavirus infeksiyasiga qarshi vaksina ishlab chiqarish qancha muddat oladi? Mamlakatlarda karantin tadbirlari qachon yakuniga yetadi? Koronavirusdan keyin global iqtisodiy o‘sish qanchalik tez darajada tiklanadi? Ushbu savollarning barchasi koronavirus pandemiyasi sababli vujudga kelgan noaniqlikni oshirib bormoqda.
Saqlanib qolayotgan mehnat sharoitlarida ish haqini kamaytirish yoki uning to‘lanilishini kechiktirishga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. Mehnat shartnomasining bekor qilinishida xodimga foydalanilmagan asosiy va qo‘shimcha ta’tillar uchun kompensatsiya, shuningdek, ishdan bo‘shatish nafaqasini to‘lashdan, qachonki MK bunday majburiyatni ish beruvchiga yuklaganda bosh tortish noqonuniydir, deydi Mehnat kodeksi mualliflaridan biri Mixail Gasanov.
2020 yilda pandemiya sabab iqtisodiy qulashlarning yuz berishi bo‘yicha ayrim signallar vujudga kelmoqda. Bulardan asosiysi “iqtisodiy ta’til”larning yuz berishidir. Bu haqda iqtisodiyot fanlari doktori Nodir Jumayev o‘z fikrlarini bildirdi.
Mutaxassislarning aytishicha, agar davlatlar hech qanday chora ko‘rmasa, odamlar gigiyenaga va karantinga rioya etmasa, Yer aholisining 35 foizidan 70 foizigacha koronavirusga chalinardi. 300 milliongacha odam halok bo‘lardi.
